Rodzaje systemów operacyjnych – zestawienie

System operacyjny to podstawa działania komputerów, smartfonów, serwerów, a nawet sprzętów specjalistycznych. Można wyszczególnić różne rodzaje systemów operacyjnych, m.in. dedykowane dla PC czy wbudowane. Jakie są najważniejsze różnice między nimi? Do czego służą poszczególne systemy?

System operacyjny – definicja i najważniejsze funkcje

System operacyjny to oprogramowanie, które pośredniczy między użytkownikiem a urządzeniem. Jego zadaniem jest zarządzanie zasobami sprzętowymi i oprogramowaniem, a także zapewnienie środowiska do pracy aplikacji. Dzięki niemu możliwe jest korzystanie z komputera czy innego sprzętu w sposób zorganizowany i efektywny.

Jak prościej opisać system operacyjny? Definicja wskazuje, że jest to oprogramowanie zarządzające całym komputerem. Jego najważniejsze funkcje to m.in. kontrola pamięci operacyjnej, przydzielenie czasu procesora konkretnym zadaniom czy ustalanie połączeń sieciowych.

Jakie są systemy operacyjne? Zestawienie poszczególnych kategorii

Jeśli chodzi o to, jakie są systemy operacyjne, do najczęściej wskazywanych można wymienić te dedykowane dla komputerów, telefonów, czy tabletów. W ten sposób wyróżnia się:

Systemy stacjonarne (na komputer)

Systemy stacjonarne są przeznaczone dla komputerów i laptopów. Najczęściej stosowanym systemem w tej kategorii jest Microsoft Windows. Jest on niezawodny oraz pozwala obsługiwać szeroką gamę urządzeń. Popularny system wykorzystywany jest przez 3/4 użytkowników desktopowych. W sklepie PureSoftware są dostępne najnowsze wersje systemu Windows 10 i Windows 11, a także inne popularne oprogramowania.

Drugi popularny system stacjonarny to MacOS dedykowany dla komputerów marki Apple. Wyróżnia go możliwość integracji z innymi urządzeniami Apple (iPhone, iPad). System komputerowy dla Mac stosuje ok. 15% użytkowników. Bardziej niszowym rozwiązaniem jest Linux czy inne jego dystrybucje, np. Ubuntu.

Systemy mobilne (na telefon)

Systemy mobilne dedykowane są do zarządzania telefonami, tabletami i innymi urządzeniami mobilnymi. Najpopularniejszym systemem mobilnym jest Android, który oferuje wiele aplikacji i możliwości personalizacji. Jest przeznaczony dla użytkowników indywidualnych.

Od 2010 dominuje na rynku systemów mobilnych (ok. 70%). Ponownie drugą pozycję zajmuje ekskluzywny system operacyjny Apple, tj. iOS. Zapewnia wysoką wydajność i płynność działania na urządzeniach mobilnych marki. Stosuje go ok. 30% użytkowników tego rynku.

Pozostałe rodzaje systemów operacyjnych — do czego służą?

Jakie są systemy operacyjne? Warto wyróżnić także te serwerowe, które przeznaczone są do zarządzania zasobami serwera. Umożliwiają one jednoczesną obsługę wielu użytkowników i aplikacji. Popularne systemy w tej kategorii to:

Linux — dzięki wysokiej wydajności i elastyczności jest to najczęściej wybierany system do obsługi serwerów;
Unix — to klasyczny system operacyjny wykorzystywany w dużych centrach danych i korporacjach;
Windows Server — to komercyjny, uniwersalny system serwerowy dla firm różnej wielkości.

Inną kategorią są systemy operacyjne powiązane z chmurą, dyskiem. Jest to np. Chrome OS, zoptymalizowany do pracy w przeglądarce i korzystania z aplikacji chmurowych. W różnych zestawieniach wskazuje się także warianty wbudowane jako osobne rodzaje systemów operacyjnych.

W takiej kategorii znajdują się systemy zaprojektowane do pracy w poszczególnych urządzeniach elektronicznych, np. sprzęcie AGD. Jest to np. system Tizen, używany w inteligentnych telewizorach czy Android Things, stosowany w termostatach i oświetleniu.

Gdzie jeszcze wykorzystywane są systemy operacyjne?

Wyróżnić można także specjalistyczne systemy operacyjne, tzn. o określonych funkcjonalnościach dedykowanych do danego sektora czy dla poszczególnej grupy odbiorców. Zgodnie z tym kryterium wymienić można np. systemy operacyjne:

Graficzne (dla grafików): oferują unikalne możliwości tworzenia grafiki 2D, animacji czy obróbce grafiki 3D (np. AmigaOS, IRIX);
Dla edukacji: oferują oprogramowanie edukacyjne, przyjazny interfejs czy narzędzia wspierające naukę poprzez interaktywne aplikacje (np. Edubuntu, Sugar);
Dla medycyny: zapewniają wsparcie w zarządzaniu urządzeniami diagnostycznymi, a także pozwalają odpowiednio zarządzać elektroniczną dokumentacją medyczną czy integrować poszczególne systemy (np. MedOS, OpenEMR);
Dla wojskowości: zostały stworzone, aby zapewniać niezawodność w krytycznych zastosowaniach militarnych czy umożliwiać sterowanie systemami obronnymi w czasie rzeczywistym (np. VxWorks, LynxOS).

Systemy operacyjne pełnią kluczową funkcję w każdej dziedzinie technologii, od codziennych urządzeń po zaawansowane systemy przemysłowe i medyczne. W przemyśle systemy operacyjne zarządzają złożonymi procesami, np. poprzez obsługę krytycznych systemów sterowania maszynami.

W urządzeniach, takich jak tablet czy laptop, zapewniają natomiast możliwość efektywnego wykorzystywania ich do codziennych aktywności. Mamy nadzieję, że wiesz już, jakie są systemy operacyjne, do czego służą oraz jakie są między nimi różnice.

Blog

Rodzaje systemów operacyjnych – zestawienie i lista